Kaynaklar
Dijital sözlük
Web, SEO, yapay zekâ aramaları, reklam ve altyapıda sık geçen terimlerin sade tanımları. Her terimin kendi sayfasında daha uzun açıklama ve örnek var.
80 terim
A
- A/B testiPazarlamaA/B testi, bir sayfanın ya da reklamın iki farklı sürümünü aynı anda göstererek hangisinin daha iyi sonuç verdiğini ölçer.
- AI OverviewsYapay zekâ aramalarıAI Overviews, Google'ın arama sonuçlarının en üstünde gösterdiği, birden fazla kaynaktan derlenmiş yapay zekâ üretimi özet cevaplardır.
- Alan adı (domain)AltyapıAlan adı, bir web sitesinin sunucu adresini insanların kolay hatırladığı bir kelimeye çeviren, yıllık kiralanan benzersiz adrestir.
- AlıntılanabilirlikYapay zekâ aramalarıAlıntılanabilirlik, bir cümlenin bağlamdan koparılıp bir yapay zekâ cevabına doğrudan aktarılabilecek kadar net ve kendi başına anlaşılır olma niteliğidir.
- Anahtar kelimeSEOAnahtar kelime, bir kullanıcının arama motoruna yazdığı, o sayfanın hangi konuda yazıldığını arama motoruna işaret eden kelime ya da öbektir.
- Anlık Bildirim (Push Notification)MobilAnlık bildirim, bir mobil uygulama ya da web sitesinin, ziyaretçi o an siteyi açık tutmasa bile telefon ekranına doğrudan mesaj göndermesidir.
- App Store Optimizasyonu (ASO)MobilASO, bir mobil uygulamanın App Store ve Google Play içindeki aramalarda üst sıralarda çıkması ve indirilme oranını artırması için yapılan optimizasyondur.
- Arama motoru optimizasyonu (SEO)SEOSEO, bir sitenin arama motorlarında ücretsiz sonuçlarda üst sıralarda çıkması için yapılan teknik ve içerik çalışmalarının tümüdür.
- Arama niyetiSEOArama niyeti, bir kullanıcının o kelimeyi yazarken gerçekte ne öğrenmek, nereye gitmek ya da ne satın almak istediğidir.
- Arama sonuçları sayfası (SERP)SEOSERP, bir arama motoruna bir kelime yazıldığında karşınıza çıkan tüm sonuçların bulunduğu sayfadır.
B
- Bilgi grafiği (knowledge graph)Yapay zekâ aramalarıBilgi grafiği, arama motorunun markalar, kişiler ve yerler arasındaki ilişkileri sakladığı ve arama sonucunda bilgi panelleri olarak gösterdiği veri ağıdır.
- Büyük dil modeli (LLM)Yapay zekâBüyük dil modeli, devasa metin verisiyle eğitilerek insan diline benzer metin üretebilen ve soruları yanıtlayabilen yapay zekâ sistemidir.
C
- Canonical etiketiSEOCanonical etiketi, çok benzeyen birden fazla sayfa arasından hangisinin asıl indeks sürümü olduğunu arama motoruna bildiren bir HTML işaretidir.
- CDN (İçerik Dağıtım Ağı)AltyapıCDN, bir web sitesinin görsel ve dosyalarını dünyanın farklı noktalarındaki sunuculara kopyalayarak sayfayı ziyaretçiye en yakın kopyadan sunan ağdır.
- CLS (Cumulative Layout Shift)WebCLS, bir sayfa yüklenirken görsel öğelerin beklenmedik şekilde ne kadar kaydığını ölçen Core Web Vitals kararlılık puanıdır.
- Consent ModePazarlamaConsent Mode, bir ziyaretçinin çerez tercihine göre Google etiketlerinin veri toplama davranışını ayarlayan bir yapılandırmadır.
- Core Web VitalsWebCore Web Vitals, Google'ın bir sayfanın yükleme hızını, etkileşim tepkisini ve görsel kararlılığını ölçen üç metriklik ölçüt setidir.
Ç
D
- DKIM imzasıAltyapıDKIM, gönderilen e-postaya sunucu tarafından eklenen dijital imzayla, mesajın yolda değiştirilmediğini kanıtlayan doğrulama yöntemidir.
- DMARCAltyapıDMARC, SPF ve DKIM sonuçlarını birleştirip alıcı sunuculara sahte e-posta karşısında ne yapılacağını söyleyen politika kaydıdır.
- DNS (Alan Adı Sistemi)AltyapıDNS, alan adlarını sunucuların gerçek IP adreslerine çeviren, internetin adres defteri işlevi gören dağıtık kayıt sistemidir.
- Dönüşüm oranıPazarlamaDönüşüm oranı, bir web sitesini ziyaret edenler arasından istenen eylemi tamamlayanların oranını ölçer.
- Dönüşüm takibiPazarlamaDönüşüm takibi, bir ziyaretçinin satın alma, form gönderme ya da arama gibi istenen eylemi hangi kanaldan tamamladığını kaydeder.
- DropshippingE-ticaretDropshipping, satıcının stok tutmadan siparişi doğrudan tedarikçiden alıcıya gönderttiği bir e-ticaret modelidir.
E
- E-E-A-T (deneyim, uzmanlık, yetkinlik, güven)SEOE-E-A-T, arama motorunun bir içeriğin ne kadar gerçek deneyime, uzmanlığa, yetkinliğe ve güvene dayandığını değerlendirdiği bir kalite çerçevesidir.
- E-posta otomasyonuPazarlamaE-posta otomasyonu, belirli bir davranış ya da zamana bağlı olarak önceden hazırlanmış e-postaların otomatik gönderilmesidir.
F
G
H
- Halüsinasyon (yapay zekâ)Yapay zekâHalüsinasyon, bir yapay zekâ modelinin var olmayan bir bilgiyi, kendinden emin ve doğruymuş gibi görünen bir dille üretmesidir.
- Headless CMSWebHeadless CMS, içeriği sayfa tasarımından ayrı tutan ve bu içeriği API üzerinden web sitesine, uygulamaya ya da başka kanallara dağıtan bir sistemdir.
- Hosting (barındırma)AltyapıHosting, bir web sitesinin dosyalarının internete açık bir sunucuda barındırılması ve 7/24 erişilebilir kalması hizmetidir.
- HreflangSEOHreflang, bir sayfanın hangi dil ve hangi ülkedeki kullanıcı için yazıldığını arama motoruna bildiren teknik bir işarettir.
- HTTP güvenlik başlıklarıAltyapıHTTP güvenlik başlıkları, sunucunun tarayıcıya gönderdiği ve belirli saldırı türlerini önceden engelleyen küçük yönerge satırlarıdır.
I
İ
- İçerik Yönetim Sistemi (CMS)Webİçerik yönetim sistemi, bir web sitesindeki metin, görsel ve sayfaları kod bilmeden eklemeyi, düzenlemeyi ve yayınlamayı sağlayan yazılımdır.
- İstem (prompt)Yapay zekâİstem, bir yapay zekâ modeline verilen ve üreteceği cevabın yönünü, tonunu ve biçimini belirleyen yazılı yönergedir.
K
L
- Landing Page (Açılış Sayfası)WebLanding page, bir reklam ya da kampanyadan gelen ziyaretçiyi tek bir hedefe, genellikle form doldurmaya ya da satın almaya yönlendiren tek amaçlı sayfadır.
- LCP (Largest Contentful Paint)WebLCP, bir sayfadaki en büyük görsel ya da metin bloğunun tarayıcıda görünür hale gelme süresini ölçen Core Web Vitals metriğidir.
- llms.txtYapay zekâ aramalarıllms.txt, bir sitenin en önemli sayfalarını ve özetlerini yapay zekâ modellerinin okuyacağı sade bir metin dosyasında listeleyen, henüz gelişmekte olan bir öneridir.
M
O
Ö
P
- Pazarlama hunisiPazarlamaPazarlama hunisi, bir kişinin bir markayı ilk fark etmesinden satın almaya kadar geçtiği aşamaları tarif eder.
- PazaryeriE-ticaretPazaryeri, birden fazla satıcının aynı platform üzerinden ürünlerini sattığı ortak bir alışveriş sitesidir.
- Performance MaxPazarlamaPerformance Max, tek bir kampanyadan Google'ın tüm reklam ağlarında otomatik olarak reklam gösteren bir kampanya türüdür.
- PWA (İlerlemeli Web Uygulaması)MobilPWA, bir web sitesinin telefona yüklenip uygulama gibi açılmasını, çevrimdışı çalışabilmesini ve bildirim gönderebilmesini sağlayan teknolojidir.
R
- RAG (Getirim destekli üretim)Yapay zekâRAG, bir yapay zekâ modelinin cevap üretmeden önce güvenilir bir belge kaynağından bilgi çekmesini sağlayan yöntemdir.
- Reklam harcaması getirisi (ROAS)PazarlamaReklam harcaması getirisi (ROAS), reklama harcanan her birim tutar karşılığında elde edilen geliri gösterir.
- Responsive TasarımWebResponsive tasarım, bir web sitesinin telefon, tablet ve masaüstü ekranlarında düzenini ve yazı boyutunu otomatik olarak ayarlaması demektir.
- Robots.txtSEORobots.txt, bir sitenin kök dizininde duran ve arama motoru ile diğer tarayıcılara hangi sayfaları tarayabileceklerini söyleyen basit bir metin dosyasıdır.
S
- Sanal POSE-ticaretSanal POS, bir web sitesi üzerinden kredi ya da banka kartıyla ödeme almayı sağlayan yazılım altyapısıdır.
- Sepet terk oranıE-ticaretSepet terk oranı, ürünü sepete ekleyip satın almayı tamamlamadan siteden ayrılanların oranını gösterir.
- Sıfır tıklama aramaYapay zekâ aramalarıSıfır tıklama arama, kullanıcının aradığı cevabı arama sonuç sayfasında doğrudan görüp hiçbir siteye tıklamadan sorusunu çözdüğü aramadır.
- Site haritası (sitemap)SEOSite haritası, bir sitedeki tüm sayfaların listesini arama motoruna sunan, genelde XML biçimindeki bir dosyadır.
- SPF kaydıAltyapıSPF, bir alan adı adına e-posta gönderebilecek sunucuları listeleyen ve sahte gönderimi engelleyen DNS kaydıdır.
- SSL sertifikasıAltyapıSSL sertifikası, tarayıcı ile sunucu arasındaki veri trafiğini şifreleyen ve adres çubuğunda kilit simgesiyle görünen güvenlik belgesidir.
- Statik Site Üretimi (SSG)WebStatik site üretimi, bir sayfanın HTML'inin yayın öncesinde bir kez üretilip sunucuda hazır dosya olarak beklemesi demektir.
- Stok birimi (SKU)E-ticaretStok birimi (SKU), bir işletmenin her ürün varyasyonunu ayırt etmek için kullandığı benzersiz koddur.
- Sunucu Taraflı Render (SSR)WebSunucu taraflı render, bir sayfanın HTML'inin tarayıcıda değil sunucuda oluşturulup ziyaretçiye hazır halde gönderilmesi demektir.
T
- Tasarım SistemiWebTasarım sistemi, bir markanın renk, tipografi, buton ve bileşenlerini tek bir kurallar bütünü halinde toplayan, tekrar kullanılabilir yapı taşları kümesidir.
- Teknik SEOSEOTeknik SEO, bir sitenin arama motoru tarafından sorunsuz taranıp indekslenmesini sağlayan altyapı çalışmalarının tümüdür.
- Tıklama başına maliyet (CPC)PazarlamaTıklama başına maliyet (CPC), bir reklama yapılan her tıklama için ödenen ortalama tutarı gösterir.
- Tıklama oranı (CTR)PazarlamaTıklama oranı (CTR), bir reklamı ya da bağlantıyı görenler arasından üzerine tıklayanların oranını ölçer.
U
- Uptime (çalışma süresi)AltyapıUptime, bir web sitesinin ya da sunucunun belirli bir zaman diliminde kesintisiz erişilebilir kaldığı sürenin yüzdesidir.
- UTM parametresiPazarlamaUTM parametresi, bir bağlantıya eklenen ve trafiğin hangi kaynaktan geldiğini analiz araçlarına bildiren bir etikettir.
- Uygulama İçi Satın AlmaMobilUygulama içi satın alma, bir uygulamada ek özellik ya da abonelik almayı App Store ve Google Play'in kendi ödeme sistemiyle yapmak demektir.
Ü
V
- Varlık (entity)Yapay zekâ aramalarıVarlık, bir arama motoru ya da yapay zekâ modelinin bir markayı, kişiyi ya da yeri tek ve tutarlı bir kimlik olarak tanıdığı temsil biçimidir.
- VPS (Sanal Özel Sunucu)AltyapıVPS, tek bir fiziksel sunucunun yazılımla bölünerek her kullanıcıya ayrılmış kaynak ve kök erişim sağladığı sanal sunucu türüdür.
Y
- Yapay zekâ asistanıYapay zekâYapay zekâ asistanı, müşteri sorularını yanıtlamak ya da tekrar eden görevleri yürütmek için sohbet ya da panel üzerinden çalışan otomatik yardımcı sistemdir.
- Yapay zekâ tarayıcısıYapay zekâ aramalarıYapay zekâ tarayıcısı, bir yapay zekâ şirketinin siteleri gezip içeriği model eğitimi ya da anlık cevap üretimi için topladığı otomatik programdır.
- Yapılandırılmış veri (schema)SEOYapılandırılmış veri, bir sayfadaki bilgiyi arama motorunun kesin biçimde anlayacağı bir kod biçiminde işaretlemektir, örneğin fiyat ya da yorum.
- Yedekleme (backup)AltyapıYedekleme, bir web sitesinin dosya ve veritabanının belirli aralıklarla kopyalanıp ayrı bir yerde saklanmasıdır.
- Yeniden pazarlamaPazarlamaYeniden pazarlama, bir siteyi daha önce ziyaret etmiş kişilere başka platformlarda reklam göstermeyi sağlar.
- Yerel SEOSEOYerel SEO, bir işletmenin belirli bir şehir ya da bölgede yapılan aramalarda öne çıkması için yapılan optimizasyon çalışmasıdır.
W
#
Nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız, sorun değil; doğru yerdesiniz.
Aklınızdaki proje netleşmiş de olabilir, henüz bir fikir hâlinde de. İkisi de olur. Kısa bir görüşmeyle nerede olduğunuzu, nereye gidebileceğinizi birlikte konuşuruz.
Görüşme ayarlayalım