Web Formu Tasarımı: Alan Sayısı, Hata Mesajı, Dönüşüm
Bir form ne kadar az sürtünme yaratırsa o kadar dolduruluyor. Alan sayısı, doğrulama zamanlaması ve hata mesajı yazımı dönüşümü nasıl etkiler.
rabbitclip ekibiYayın: 4 dk okuma
Kısa cevap
Bir formun doldurulma oranını en çok etkileyen üç şey: alan sayısı, hata mesajının ne zaman ve nasıl gösterildiği, gönder düğmesinin ne kadar net olduğu. Bu üçü doğru kurulmadığı sürece güzel bir tasarım tek başına yetmez; ziyaretçi formu yarıda bırakır.
Google'ın form alanları için yayınladığı öneriler arasında otomatik doldurma (autocomplete) etiketlerinin doğru kullanılması var; bu etiketler tarayıcının kayıtlı bilgiyi doğru alana otomatik yerleştirmesini sağlıyor, ziyaretçinin elle yazma yükünü azaltıyor (web.dev, Sign-in form best practices).
Aşağıda bir formun dört bileşeni: alan sayısı, doğrulama zamanlaması, hata mesajı yazımı ve mobil kurulum.
Kaç alan gerçekten gerekli
Her ek alan, ziyaretçinin formu bırakma ihtimalini artıran bir sürtünme noktasıdır. Bir hizmet talebi formunda ad, telefon ve kısa bir açıklama genelde yeterlidir; adres, şirket unvanı, bütçe gibi bilgiler ilk temasta değil, ilerleyen bir görüşmede toplanabilir.
Buna karşılık, bazı sektörlerde eksik bilgi işi yavaşlatır. Bir araç kiralama şirketinin rezervasyon formunda tarih ve araç tipi olmadan talep işlenemez; burada az alan değil, doğru alan hedeflenmeli.
Alan sayısını azaltmanın bir yolu da isteğe bağlı alanları gizlemek, yalnız gerektiğinde açmaktır; örneğin «şirket adına fatura istiyorum» kutusu işaretlenince vergi numarası alanı belirir, işaretlenmezse hiç görünmez. Bu, formu ilk bakışta kısa gösterirken gerekli veriyi de toplamaya devam eder.
Doğrulama ne zaman gösterilir
Bir alan hatalıysa bunu ziyaretçi formu gönderdikten sonra değil, alanı terk ettiği anda görmeli; e-posta alanına yanlış format yazıldığında hemen bir uyarı çıkması, formun tamamı gönderildikten sonra on hatanın birden karşısına çıkmasından çok daha az yorucu.
Ama her tuşa basışta anlık uyarı da rahatsız edicidir; ziyaretçi daha kelimeyi bitirmeden «hatalı» uyarısı görürse form gereksiz sert hissettirir. Doğru zamanlama, alan terk edildiğinde (blur) kontrol etmektir.
Hata mesajı nasıl yazılır
«Geçersiz giriş» gibi genel bir hata mesajı ziyaretçiye ne yapması gerektiğini söylemez. «E-posta adresi @ işareti içermeli» gibi somut bir mesaj, aynı hatayı tekrar yapmayı önler.
Bir dernek üyelik formunda telefon numarası formatı ülkeye göre değişebiliyorsa, hata mesajı beklenen formatı örnekle göstermeli; «05XX XXX XX XX biçiminde girin» gibi bir örnek, ziyaretçinin tahmin etmesine gerek bırakmaz.
Mobilde form nasıl kurulur
Formların büyük bölümü artık telefondan dolduruluyor; bu yüzden alan boyutu, klavye türü ve dokunma alanı ayrı ele alınmalı. Telefon numarası alanı sayısal klavyeyi açmalı, e-posta alanı @ tuşunu öne çıkaran klavyeyi açmalı; bu küçük detaylar toplamda formu doldurmayı kolaylaştırır.
- Alan sayısı ilk temas için gerekli olanla sınırlı tutulur
- Hata kontrolü alan terk edildiğinde yapılır, her tuşta değil
- Hata mesajı ne yapılması gerektiğini somut söyler
- Mobilde doğru klavye türü ve yeterli dokunma alanı sağlanır
- Gönderim sonrası ne olacağı (teşekkür, e-posta, arama) net belirtilir
Form verisi nereye gidiyor
Bir form doldurulduktan sonra veri nereye ulaşıyor, bu da tasarımın parçası sayılmalı. Bir CRM'e otomatik düşen bir talep, e-postaya gömülü kalan bir talepten daha hızlı takip edilir; bu bağlantı kurulmazsa iyi tasarlanmış bir form bile ekip tarafında kaybolan bir talebe dönüşebilir.
Verinin nereye gittiği kadar, kim tarafından ne kadar sürede yanıtlanacağı da net olmalı; bir form gönderildikten sonra üç gün cevap gelmeyen bir işletme, hiç form koymamış bir işletmeden farksız bir izlenim bırakır.
Bir araç kiralama şirketinin rezervasyon formu doğrudan takvime düşüyorsa ekip müsaitliği anında görür, ikinci bir kontrol adımına gerek kalmaz; form ile arka plandaki sistemin bu şekilde konuşması, formun kendisinden daha büyük bir zaman kazancı sağlar.
Çok adımlı form ne zaman işe yarar
Uzun bir form tek sayfada gösterildiğinde ürkütücü görünebilir; bu durumda formu iki üç adıma bölmek, her adımda ilerleme çubuğu göstermek doldurma oranını artırabilir. Ama az sayıda alanı olan kısa bir formu gereksiz yere adımlara bölmek tam tersi etki yapar, gereksiz tıklama ekler.
Bir dijital ürün satan bir işletmenin sipariş formunda önce ürün seçimi, sonra fatura bilgisi, sonra ödeme ayrı adımlarda toplanırsa her adım daha az yorucu hissettirir; ama bu yalnız beş altı alanı geçen formlarda anlamlıdır.
Spam ve bot doldurmalarını azaltmak
Bir form yayına çıktıktan kısa süre sonra bot doldurmaları almaya başlayabilir; görünmez bir alan ekleyip bunu yalnız botların doldurmasını sağlamak (honeypot), ziyaretçiye ekstra bir adım yaşatmadan spam'in büyük bölümünü eler.
Bir hukuk bürosunun iletişim formu haftada onlarca anlamsız gönderim alıyorsa, bu genelde captcha eksikliğinden değil, temel bot koruma önlemlerinin hiç kurulmamasından kaynaklanır; honeypot alanı ve gönderim hız sınırı çoğu durumda yeterli olur.
Görünür bir captcha yalnız bu önlemler yetmediğinde, son çare olarak eklenir; çünkü her captcha, gerçek bir ziyaretçi için de ek bir sürtünme noktasıdır.
Bir formun başarısı estetiğinden değil sürtünmeyi ne kadar azalttığından gelir. rabbitclip form kurulumunu yalnız görünüm değil, alan sayısı, doğrulama ve veri akışıyla birlikte ele alır; mevcut formunuzu birlikte gözden geçirebiliriz.
Sık sorulanlar
Form kaç alan içermeli?
İlk temas için gerekli olan kadar; genelde ad, iletişim bilgisi ve kısa bir açıklama yeterlidir.
Hata mesajı ne zaman gösterilmeli?
Ziyaretçi alanı terk ettiği anda, her tuşa basışta değil; bu, formu gereksiz sert hissettirmeden hatayı erken gösterir.
Otomatik doldurma neden önemli?
Tarayıcının kayıtlı bilgiyi doğru alana yerleştirmesini sağlar, ziyaretçinin elle yazma yükünü azaltır.
Form gönderildikten sonra ne olmalı?
Ziyaretçiye net bir teşekkür mesajı ya da sonraki adım gösterilmeli; belirsizlik ikinci kez gönderime yol açar.
Çok adımlı form her zaman daha iyi mi?
Hayır, yalnız uzun formlarda işe yarar; kısa bir formu adımlara bölmek gereksiz sürtünme ekler.
