Web Sitesini Hızlandırmak: İşin Büyüklüğünü Ne Belirler
Web sitesini hızlandırmanın kapsamı yavaşlığın nedenine bağlıdır. İşin büyüklüğünü neyin belirlediğini ve hangi sırayla başlanacağını anlatıyoruz.
rabbitclip ekibiYayın: 5 dk okuma
Kısa cevap
Bir web sitesini hızlandırmanın kapsamı, yavaşlığın kaynağına bağlıdır: görseller ve yazı tipleri gibi içerik kaynaklı sorunlar kısa sürede çözülür, sunucu, tema ya da yazılım mimarisi kaynaklı sorunlar ise daha büyük bir iş demektir. Bu yüzden doğru ilk adım hızlandırmaya girişmek değil, yavaşlığın nereden geldiğini ölçmektir. Ölçüm olmadan yapılan iyileştirmeler çoğu zaman haftalar harcar ve sonucu değiştirmez.
Bu yazı, işin büyüklüğünü neyin belirlediğini ve hangi sırayla ilerlemenin mantıklı olduğunu anlatır. Görsel, yazı tipi ve script ayarlarının teknik ayrıntısı için ayrı bir yazımız var; burada soru daha çok şudur: bu iş küçük mü, orta mı, yoksa büyük mü, ve nereden başlanmalı?
Yavaşlık nereden gelir?
Yavaşlığın kaynağı genellikle dört yerden birindedir. Birincisi içeriktir: gereğinden büyük görseller, çok sayıda yazı tipi ya da ağır videolar sayfayı şişirir. İkincisi kodtur: gereksiz yüklenen script'ler, üçüncü taraf takip araçları ve eski bir temanın taşıdığı kullanılmayan kod tarayıcıyı yorar.
Üçüncüsü sunucudur: cevap vermesi yavaş bir barındırma ya da önbellek kullanmayan bir yapı, her sayfayı her ziyarette yeniden üretmek zorunda kalır. Dördüncüsü mimaridir: sitenin kurulduğu yazılım kendi içinde ağır ya da sayfa üretme biçimi verimsiz olabilir. Bu dört kaynak, iş büyüklüğünün dört farklı seviyesine denk gelir.
Çoğu sitede tek bir neden yoktur; birkaçı üst üste biner. Yine de biri genellikle ağır basar. Ölçüm, hangisinin baskın olduğunu gösterir ve çalışma o noktadan başlar.
İşin büyüklüğünü ne belirler?
Üç etken işin büyüklüğünü belirler. Birincisi yavaşlığın katmanıdır: içerik katmanındaki sorunlar saatler ya da günler, kod katmanındakiler günler, mimari katmandakiler ise haftalar sürebilir. İkincisi sitenin boyutudur: yüz sayfalık bir sitede görsel iyileştirmesi bile sayfa sayısı kadar iş çıkarır.
Üçüncüsü sitenin kurulu olduğu yazılımın esnekliğidir. Kod üzerinde serbestçe çalışılabilen bir sitede iyileştirme doğrudan yapılır; kapalı bir platformda ise değiştirilebilecek şeyler sınırlıdır ve sonuç tavan yapar. Bu durumda asıl karar, hızlandırmak mı yoksa platformu değiştirmek mi olduğudur.
Maliyet ve süre için rakam vermiyoruz; çünkü aynı yavaşlık belirtisi çok farklı nedenlerden gelebilir ve önce bakmadan tahmin yürütmek yanıltıcıdır. Bir keşif ve ölçüm adımı, işin gerçek boyutunu görünür kılar.
Önce ne ölçülür?
Ölçüm, hız çalışmasının ilk adımıdır. Üç gösterge öne çıkar: sayfanın ana içeriğinin ne kadar sürede göründüğü (LCP, iyi eşik 2,5 saniye), sayfanın kullanıcı girişine ne kadar hızlı cevap verdiği (INP, iyi eşik 200 milisaniye) ve yüklenirken öğelerin kayıp kayıp oynamadığı (CLS, iyi eşik 0,1). Bu eşikler herkesçe bilinen, yayımlanmış değerlerdir.
Ölçümü yalnızca masaüstünde ve tek bir sayfada yapmak yanıltıcıdır. Ziyaretçilerin çoğu telefondan geliyorsa, telefonda ve ortalama bir bağlantıyla ölçmek gerekir; ana sayfa ile en çok trafik alan iç sayfalar ayrı ayrı bakılır. Sitenin hız testini sitemizdeki ücretsiz araçla da yapabilirsiniz.
Ölçümden sonra sorunlar etkisine göre sıralanır: en çok sayfayı etkileyen ve en az emekle çözülebilen madde ilk sıraya gelir. Bu sıralama, bütçenin ve zamanın en verimli yere gitmesini sağlar.
Hangi sırayla ilerlemek gerekir?
Mantıklı sıra, en az emekle en çok kazanç getireninden başlar. Genellikle görsellerin boyutlandırılması ve modern biçimlere çevrilmesi, kullanılmayan script'lerin kaldırılması ve önbelleğin doğru kurulması ilk turdur. Bu adımlar çoğu sitede belirgin fark yaratır ve riski düşüktür.
İkinci tur, daha çok emek isteyen işlerdir: yazı tiplerinin sadeleştirilmesi, kritik içeriğin öne alınması, üçüncü taraf araçların gerçekten gerekli olanlara indirilmesi. Üçüncü tur ise yapısal işlerdir: sunucu değişikliği, temanın sadeleştirilmesi ya da sitenin bazı bölümlerinin yeniden yazılması. Bu tura ancak ilk iki tur sonucu yetersiz kaldığında girilir.
- Ölç: gerçek cihaz ve bağlantıda temel değerleri kaydet
- Görselleri küçült ve gereksiz script'leri çıkar
- Önbelleği ve sıkıştırmayı doğru kur
- Yazı tiplerini ve üçüncü taraf araçları sadeleştir
- Yeniden ölç; yetmezse yapısal işe geç
Hız çalışmasında sık yapılan hatalar nelerdir?
En sık hata, ölçmeden başlamaktır. Bir eklenti kurup puanın yükselmesini beklemek, yavaşlığın asıl nedenini gizleyebilir; puan geçici olarak iyileşir ama gerçek ziyaretçi deneyimi değişmez. İkinci hata, yalnızca puana bakmaktır: bir test aracının verdiği sayı, gerçek kullanıcıların yaşadığını her zaman yansıtmaz.
Üçüncü hata, her şeyi aynı anda değiştirmektir. Birden fazla değişiklik tek seferde yapılırsa, hangisinin işe yaradığı ve hangisinin bir şeyi bozduğu anlaşılmaz. Dördüncü hata, hızlandırma sırasında işlevi bozmaktır: bir script kaldırılırken formun ya da takip kodunun çalışmaz hale gelmesi, kazanılan hızdan daha pahalıya gelir. Her değişiklikten sonra temel işlevlerin elle sınanması gerekir.
Hız bir kez yapılıp bırakılan bir iş de değildir. Yeni içerik, yeni eklenti ve yeni takip aracı eklendikçe site yeniden yavaşlar. Bu yüzden aralıklı bir kontrol düzeni, tek seferlik bir büyük çalışmadan daha kalıcı sonuç verir.
Hızlandırma ne zaman yanlış seçimdir?
Bazı sitelerde asıl sorun hız değildir. Sitenin mesajı net değilse, sayfalar ziyaretçinin aradığını sunmuyorsa ya da form çalışmıyorsa, hızı iyileştirmek dönüşümü yükseltmez. Önce ziyaretçinin siteyi neden terk ettiğine bakmak gerekir; hız bu nedenlerden yalnızca biridir.
Sitenin kurulduğu yazılım eskimişse ve hızlandırma, temelden çürük bir yapıyı yamamaya dönüşüyorsa, yeniden kurulum daha mantıklı olabilir. Sürekli yama yapılan bir site, her yamada daha kırılgan hale gelir. Böyle bir durumda hızlandırma çalışması bütçenin bir kısmını yeni yapıya aktarmak yerine eskiye harcamak anlamına gelir.
Hızlandırmanın büyüklüğünü yavaşlığın kaynağı belirler; kaynağı ise yalnızca ölçüm gösterir. Önce gerçek cihazlarda temel değerleri kaydedin, sorunları etkisine göre sıralayın, küçük ve düşük riskli adımlardan başlayın ve her adımdan sonra yeniden ölçün. Sitenizin neden yavaş olduğunu birlikte bakmak isterseniz rabbitclip ile bir keşif görüşmesi yapabiliriz.
Sık sorulanlar
Site hızlandırma ne kadar sürer?
Süre, yavaşlığın kaynağına ve sitenin boyutuna bağlıdır. Görsel ve script düzeyindeki işler kısa sürer; sunucu ya da mimari değişikliği gerektirenler daha uzundur. Önce ölçüm yapılmadan sağlıklı bir süre vermek mümkün değildir.
Hız testi puanı yüksekse site hızlıdır diyebilir miyiz?
Her zaman değil. Puan bir göstergedir; gerçek ziyaretçi deneyimi cihaza ve bağlantıya göre değişir. Telefonda ve ortalama bir bağlantıda test etmek ve LCP, INP, CLS değerlerine bakmak daha güvenilirdir.
Hızlandırma için eklenti yeterli olur mu?
Bazı sitelerde önbellek ve sıkıştırma eklentileri fark yaratır. Ancak sorun ağır görsellerde, fazla script'te ya da sunucuda ise eklenti bunu tek başına çözmez. Nedeni belirlemeden eklenti kurmak zaman kaybettirebilir.
Site hızı gerçekten satışı etkiler mi?
Yavaş yüklenen sayfada ziyaretçinin beklemeden ayrılması olasıdır; bu da formun ya da sipariş akışının kullanılma ihtimalini düşürür. Etkinin büyüklüğü siteden siteye değişir ve bir rakamla sabitlenemez.
