Alıntılanabilir İçerik Nasıl Yazılır: Tanım, Cevap, Kaynak

Alıntılanabilir içerik, bir modelin ya da bir okuyucunun tek bir cümleyi bağlamdan koparıp aldığında hâlâ anlamlı ve doğru kalan içerik demektir. Bu cümle genelde bir tanım ('X, ... demektir') ya da net bir sonuç ('bunun için ... gerekir') biçiminde kuruluyor.

Google'ın insan öncelikli içerik kılavuzu da benzer bir noktaya işaret ediyor: içeriğin, ilk elden bilgi ve derinlik gösterecek biçimde, okuyanın sorusunu gerçekten karşılayacak şekilde yazılması gerekiyor; süslenmiş ama boş cümleler bu testten geçmiyor.

Bir kişisel gelişim koçluğu sitesinde gördüğümüz sahne: her sayfa etkileyici bir hikâyeyle açılıyordu ama hikâyenin neyi anlattığını özetleyen tek bir cümle yoktu. Karar kriteri şu: bir hikâye ilgi çekebilir ama alıntılanmaz; alıntılanan cümle her zaman bir iddia ya da tanım taşıyan cümledir, anlatı değil.

Bir tanım cümlesi, konunun ne olduğunu üçüncü bir açıklamaya ihtiyaç duymadan söyler: 'Entity tutarlılığı, bir işletmenin adının ve adresinin her kanalda aynı yazılması demektir' gibi. Bu cümle, konuyu hiç bilmeyen birine de bir cümlede yeterli bilgiyi veriyor.

Bunun tersi, tanımı ipuçlarıyla vermek: 'Bu konu aslında biraz karmaşık, birkaç farklı boyutu var' gibi cümleler bir tanım değil, bir erteleme. Model de okuyucu da bu cümleden hiçbir şey alamıyor.

Bir mobil uygulama girişiminde gördüğümüz sahne: ürün sayfası 'kullanıcı deneyimini yeniden tanımlıyoruz' gibi cümlelerle açılıyordu ama uygulamanın ne yaptığını tek cümlede söyleyen bir yer yoktu. Karar kriteri şu: bir cümle, konuyu hiç bilmeyen birine okunduğunda tek başına bir anlam taşıyor mu; taşımıyorsa o cümle tanım değil, süsleme.

Bir sayfanın başlığı bir soruyu ima ediyorsa (örneğin 'X nasıl yapılır'), ilk paragraf bu sorunun doğrudan cevabını vermeli; arka plan bilgisi, tarihçe ya da genel giriş ikinci paragrafa bırakılabilir.

Bu sıralama tersine döndüğünde, yani sayfa önce uzun bir bağlamla başlayıp cevabı sona sakladığında, hem sayfadan hızlı çıkan okuyucu hem de ilk paragrafı önceliklendiren bir model cevabı hiç görmüyor.

Bir diş kliniğinde gördüğümüz sahne: 'implant tedavisi ne kadar sürer' başlıklı sayfa önce implantın tarihçesiyle açılıyor, cevaba beşinci paragrafta geliniyordu. Karar kriteri şu: başlık bir soruyu ima ediyorsa ilk paragrafın o soruya cevap vermesi gerekiyor; tarihçe ve arka plan ne kadar ilginç olursa olsun, cevaptan önce gelmemeli.

Bir rakam, bir yüzde ya da bir iddia yazıldığında kaynağının belirtilmesi, hem okuyucuya hem modele o bilginin nereden geldiğini gösteriyor. Kaynaksız bir rakam, doğru olsa bile doğrulanamaz bir iddia olarak kalıyor.

Bu, Google'ın E-E-A-T çerçevesinde vurguladığı deneyim ve güvenilirlik sinyalleriyle de örtüşüyor; bir sayfanın nereden bildiğini göstermesi, içeriğin gerçekten dayanıklı olduğunun bir işareti.

Bir finans danışmanlığında gördüğümüz sahne: bir yatırım getirisi rakamı kaynaksız yazılmıştı, okuyucu bu rakamın nereden geldiğini soramadan sayfadan ayrılıyordu. Karar kriteri şu: bir rakamın yanına kaynak eklemek iki dakikalık bir iş ama kaynaksız bırakıldığında o rakam tamamen değersizleşiyor, doğru olsa bile.

Aşağıdaki kısa örnek, aynı bilginin dolandırılarak ve dolandırılmadan nasıl yazılabileceğini gösteriyor.

Bir hukuk danışmanlığında gördüğümüz sahne: sözleşme özeti sayfası her zaman 'duruma göre değişir' cümlesiyle bitiyordu, bu cümle teknik olarak doğruydu ama hiçbir karar kriteri sunmuyordu. Karar kriteri şu: 'duruma göre değişir' demek yetmiyor, hangi değişkenin hangi yönde etkilediğini bir cümlede söylemek gerekiyor; aksi hâlde bu ifade bir cevap değil bir kapanış cümlesi oluyor.

• Dolandırarak: 'Bu konuda birçok faktör var ve durum işletmeden işletmeye değişebiliyor, genel bir çerçeve çizmek gerekiyor.'
• Dolandırmadan: 'Fiyatlandırma, hizmetin kapsamına göre değişir; bu yüzde sabit bir rakam yerine bir çerçeve olarak anlatılır.'
• İlk cümle hiçbir şey söylemiyor, ikinci cümle net bir kural veriyor.
• Bir sayfayı yayınlamadan önce her paragrafın ilk cümlesini tek başına okuyup bir anlam taşıyıp taşımadığına bakmak, bu kontrolü hızlandırıyor.

Bir spa zincirinin blogunda gördüğümüz sık hata, her paragrafı genel bir girişle açıp asıl bilgiyi paragrafın son cümlesine saklamak; okuyucu da model de oraya kadar gelmiyor.

Bir diğer hata, aynı tanımı sitenin farklı sayfalarında biraz değiştirerek tekrarlamak; bu, hangi sayfanın asıl kaynak olduğunu belirsizleştiriyor ve alıntılanma ihtimalini düşürüyor.

Üçüncü sık hata, tanım cümlesini yazıp sonra unutmak; işletme yıllar içinde hizmetini değiştiriyor ama sayfadaki tanım cümlesi eski hâliyle kalıyor, bu da hem yanlış bilgi hem de güven kaybı riski taşıyor. Bir tanım cümlesi, bir kere yazılıp bir daha bakılmayan bir yazı değil, hizmet değiştikçe gözden geçirilmesi gereken bir cümle.

Her sayfanın bu kalıba sıkı sıkıya uyması gerekmiyor. Bir sözleşme metni, bir KVKK aydınlatma metni ya da yasal bir bildirim, alıntılanabilirlik için değil hukuki eksiksizlik için yazılıyor; buradaki öncelik doğruluk ve tamlık, kısa ve çarpıcı bir tanım cümlesi değil.

Karar kriteri şu: sayfa bir soruya cevap vermek için mi yazıldı, yoksa bir yükümlülüğü belgelemek için mi. İlk durumda tanım cümlesi ve kısa cevap gerçek bir fark yaratıyor; ikinci durumda metnin bütünlüğünü bozmadan kısaltmaya çalışmak, içeriği zayıflatabilir.

Aynı şekilde, bir markanın kendi hikâyesini anlattığı bir 'hakkımızda' sayfasında da her cümleyi bir tanım cümlesine indirgemek gerekmiyor; burada amaç bilgi vermek kadar ton kurmak, ikisi arasında bir denge aranmalı.