AB Yapay Zekâ Yasası Şeffaflık Kuralları: Ne Yapmalı?
AB Yapay Zekâ Yasası'nın şeffaflık kuralları Ağustos 2026'dan beri uygulanıyor. Sohbet botu ve yapay zekâ içeriği olan işletme neye bakmalı, okuyun.
rabbitclip ekibiYayın: 5 dk okuma
Kısa cevap
AB Yapay Zekâ Yasası'nın şeffaflık kuralları 2 Ağustos 2026'dan itibaren yürürlükte. Avrupa Komisyonu'nun ve Madde 50 özetinin anlattığına göre insanla doğrudan konuşan bir sistem (sohbet botu gibi) karşısındakine yapay zekâ olduğunu söylemeli; yapay zekâ ile üretilen ses, görsel, video ve metinler mümkün olduğunca makine tarafından okunabilir biçimde işaretlenmeli; deepfake içerik açıkça belirtilmeli. Türk işletmesinin kapsama girip girmediği, AB'deki kullanıcılara sunum yapıp yapmamasına bağlıdır.
Bu yazı hukuki görüş değildir; kendi durumunuz için avukatınıza danışın. Burada yalnızca resmî kaynaklarda yazanı aktarıyor, yorumlarımızı ise «bizim okumamız» diye ayırıyoruz.
Aşağıda kuralların ne zaman başladığını, Madde 50'nin ne istediğini, Türk işletmesinin durumunu, sitede somut olarak nelere bakılabileceğini, ertelenen yüksek riskli kuralları ve sık yapılan hataları bulacaksınız.
Yapay Zekâ Yasası'nın şeffaflık kuralları ne zaman başladı?
Avrupa Komisyonu'nun dijital strateji sayfasına göre yasa 1 Ağustos 2024'te yürürlüğe girdi ve uygulama adım adım ilerledi. 2 Şubat 2025'te yasaklı uygulamalar ile yapay zekâ okuryazarlığı kuralları, 2 Ağustos 2025'te yönetişim ve genel amaçlı model yükümlülükleri başladı. 2 Ağustos 2026'da yasa genel olarak uygulanmaya başladı; şeffaflık kuralları da Ağustos 2026'dan beri yürürlükte.
Uygulamadan AI Office ile üye devletlerin otoriteleri sorumlu. Bizim okumamız şu: kuralın ilk günü geride kaldı, yani bu konu artık «ileride bakarız» listesinde durmuyor. Ama bu, her sitenin hemen bir düzenleme yapması gerektiği anlamına gelmez; önce kuralın sizin işinize dokunup dokunmadığına bakmak gerekir.
Madde 50 tam olarak ne istiyor?
Madde 50'nin özetine göre 2 Ağustos 2026'dan itibaren dört şey beklenir. Bilgi ilk etkileşimde, açık ve erişilebilir biçimde verilmelidir. Sohbet botu bildirimi için özette «makul bir kişi için açıkça belli değilse» ifadesi de geçer: karşısındakinin yapay zekâ olduğu zaten ortadaysa ayrıca bildirim gerekmeyebilir.
Yasanın ayrıntılı metni uzun ve istisnalıdır; aşağıdaki liste yalnızca özetin ana hatlarını verir. Kendi sisteminiz için hangi hükmün geçerli olduğunu avukatınız metinden okumalıdır.
- İnsanla doğrudan etkileşen sistemler, karşısındakine yapay zekâ olduğunu bildirmeli
- Sentetik ses, görsel, video ve metin üreten sistemlerin çıktıları, teknik olarak mümkün olduğunca makine tarafından okunabilir biçimde işaretlenmeli
- Deepfake içerik, üretildiği ya da manipüle edildiği açıklanarak sunulmalı
- Kamuyu ilgilendiren konularda yayımlanan yapay zekâ metni açıklanmalı; metnin başında insan editoryal sorumluluk varsa istisna tanınıyor
Türkiye'deki bir işletme bu kapsama girer mi?
Kaynaklardaki ölçü, işletmenin nerede kurulu olduğundan çok kullanıcının nerede olduğudur. Türk şirketinin kapsama girip girmediği, AB'deki kullanıcılara sunum yapıp yapmadığına bağlıdır. Sitesi yalnızca Türkiye'ye hizmet veren, AB'den ziyaretçi alsa da onlara hedefli bir sunum yapmayan bir işletme için durum ile Avrupa'ya satış yapan bir e-ticaret sitesi için durum aynı değildir.
Bizim okumamız: sınırda kalan bir durumunuz varsa «AB'ye sunum yapıyor muyuz?» sorusunu önce kendi içinizde net yanıtlayın. Avrupa dilinde sayfa, euro fiyat ve AB'ye sevkiyat gibi işaretler soruyu cevaplamaya yardım eder; kesin hükmü ise yine avukat verir.
Sitede sohbet botu ya da yapay zekâ içeriği varsa neye bakılır?
Aşağıdakiler resmî bir uyum listesi değil, sade bir kontrol turudur. Önce sitenizde ve reklamlarınızda yapay zekâ ile üretilen ne varsa envanterini çıkarın: sohbet botu, ses klonlama, üretilmiş görsel ve video, yapay zekâ ile yazılmış metin.
Sonra her birinin karşısına iki soru koyun: kullanıcı bunun yapay zekâ olduğunu ilk anda anlıyor mu, ve çıktıyı işaretlemek ya da açıklamak mümkün mü.
- Sohbet botunun ilk mesajında yapay zekâ olduğunu açıkça yazın
- Üretilmiş görsel ve videoda kullandığınız aracın işaretleme seçeneklerini kontrol edin
- Kamuya yönelik haber ve bilgi metinlerinde, yapay zekânın rolünü ve editoryal sorumluluğu belirtin
- Gerçek kişiyi andıran üretilmiş içerikte bunun üretilmiş olduğunu açıkça söyleyin
Dijital Omnibus hangi kuralları erteledi?
Avrupa Komisyonu'nun anlattığına göre Dijital Omnibus (yapay zekâ bölümü) 19 Kasım 2025'te önerildi, 7 Mayıs 2026'da siyasi uzlaşıya vardı ve 27 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi. Biyometri, eğitim ve istihdam gibi alanlardaki yüksek riskli sistemlerin kuralları 2 Aralık 2027'ye ertelendi. Ürünlere gömülü yüksek riskli sistemler ise 2 Ağustos 2028'e ertelendi.
Aralık 2026'da yeni bir yasak da uygulanacak: rızasız cinsel içerik ve çocuk istismarı üreten yapay zekâ. Bizim okumamız: erteleme yüksek riskli sistemler içindir, şeffaflık kuralları Ağustos 2026'da yürürlükte kaldı. İşaretlemeye ilişkin ayrı bir geçiş süresi duyduysanız, bunu kaynaklarımızda doğrulayamadık; tarih vermiyoruz, avukatınıza sorun.
Sık yapılan hatalar ve bu yazı kimin için gereksiz?
En sık hata, kuralı hiç okumadan «bizi ilgilendirmez» demektir. İkinci hata, tersi: sitedeki her cümleye yapay zekâ damgası vurmaya çalışmaktır. Kural belirli sistemler ve belirli içerikler içindir; kapsamı bilmeden her şeyi etiketlemek hem gereksiz hem de yanıltıcı olabilir.
Sitenizde sohbet botu, üretilmiş görsel ya da yapay zekâ metni yoksa ve AB'deki kullanıcılara sunum yapmıyorsanız bu konu bugün sizin gündeminiz olmayabilir. Yine de bir hizmet eklerken (yeni bir bot, üretken bir araç) bu soruyu hatırlayın.
- Kapsamı okumadan «bizi ilgilendirmez» demek
- Her şeye topluca yapay zekâ etiketi koymak
- Üçüncü taraf aracın ne ürettiğini bilmemek
- Hukuki görüş yerine bir blog yazısına güvenmek
Özetle: şeffaflık kuralları Ağustos 2026'dan beri yürürlükte, yüksek riskli sistemlerin tarihleri ertelendi ve Türk işletmesinin durumu AB'deki kullanıcılara sunum yapıp yapmamasına bağlı. Sonraki adım olarak sitenizdeki yapay zekâ envanterini çıkarın ve soruları avukatınızla konuşun; bu yazı hukuki görüş değildir. Envanteri teknik açıdan birlikte çıkarmak isterseniz, rabbitclip ile sakin bir keşif görüşmesi yapabiliriz.
Sık sorulanlar
Sohbet botumun yapay zekâ olduğunu yazmak zorunda mıyım?
Madde 50 özetine göre insanla doğrudan etkileşen sistemler bunu bildirmeli, ancak karşısındakine zaten açıkça belliyse bildirim gerekmeyebilir. Kuralın sizin için geçerli olup olmadığını avukatınız söyler. Uygulamada ilk mesajda tek cümle yazmak basit bir yoldur.
Yapay zekâ ile yazdığım blog yazısını etiketlemem gerekir mi?
Özete göre yalnızca kamuyu ilgilendiren konularda yayımlanan yapay zekâ metni açıklanmalı; insan editoryal sorumluluk varsa istisna tanınıyor. Her blog yazısı bu kapsama girmez. Kendi içeriğiniz için avukatınıza sorun.
Sitem yalnızca Türkçe, yine de kapsama girer miyim?
Ölçü, AB'deki kullanıcılara sunum yapıp yapmadığınızdır. Yalnızca Türkiye'ye hizmet veriyorsanız durum farklıdır. Sınırda kalıyorsanız avukatınıza danışın.
Yüksek riskli sistemlerin kuralları ne zaman başlıyor?
Dijital Omnibus ile biyometri, eğitim ve istihdam gibi alanlardaki sistemler 2 Aralık 2027'ye, ürünlere gömülü olanlar 2 Ağustos 2028'e ertelendi. Şeffaflık kuralları ise ertelenmedi.
Kaynaklar
Yazıdaki somut bilgiler şu resmî sayfalara dayanır; güncel durumu oradan doğrulayın.
